Deze website maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.      Sluiten
 
0 stemmen

Radio's van Broeksma

Volgende Vorige Overzicht
Onderwerp: Middenstand 1 reactie Tell a friend 5169 Clicks Ongepast  
Pietje, Annie en Ieke (Ietje) Broeksma +
Pietje, Annie en Ieke (Ietje) Broeksma

Radio's van Broeksma

In Herfstzon wonen de zussen Pietje Goede-Broeksma (1917) en Ieke (Ietje) Broeksma (1922). Samen vertellen zij over de elektriciteitswinkel die hun vader had op de Westerstraat.

In de kelder van het ziekenhuis
Hun vader heet Jacob Broeksma en kwam met zijn vrouw als pasgetrouwd stel vanuit Friesland in Enkhuizen wonen. Zij woonden in de Westerstraat en Jacob werkte als conciërge in het Snouck van Loosen ziekenhuis. Daar deed hij klusjes en haalde patiënten op met een kar en een fiets. Aan huis hadden ze toen ook al een winkeltje “In het huis waar wij zijn geboren zat het eerste winkeltje, dat stond iets verder op de Westerstraat dan waar we later naar toe zijn verhuisd. Het zat vlak langs de HBS en daar verkochten we potloden en schriften en zo. Moeder moest dat allemaal verkopen want vader werkte in het ziekenhuis. Daar is hij begonnen met het maken van elektrische bellen toen de elektriciteit kwam. En in de kelder van het ziekenhuis heeft hij zijn eerste radio in elkaar gezet. Daar is de elektriciteitszaak mee begonnen.”

Grootte spoelen en één zender
Pietje Goede weet nog goed hoe dat vroeger ging met het verkopen van radio’s. “Er kwamen mensen bij ons thuis om naar de radio te luisteren. Dan zaten ze ’s avonds om de tafel heen met een koptelefoon op. Als ze zo’n radio dan ook wilde kopen konden ze vast horen hoe dat klonk. Op dat grootte radiotoestel zaten hele grootte spoelen voorop en daar moest je zo mee doen.” Ze draait met twee handen rondjes in de lucht. “Een spoel erin en eruit. Ik zie die bruine dingen nog voor me, met pennetjes eraan die staken ze in dat toestel. En dan deed hij dat heen en weer en dan kreeg je geluid. Er was maar één zender hoor, en zo’n uitzending zal wel een paar uur zijn geweest. De AVRO kwam toen net, en de NCRV. Het eerste kinderuurtje en zo. Dat weet ik allemaal nog wel. Ik was 7 of 8 jaar toen.”

Westerstraat 149
Het winkeltje naast de HBS werd te klein en ze kregen de mogelijkheid om de winkel  op Westerstraat 149 te kopen. Daar kon Jacob Broeksma zijn radiowinkeltje beginnen. De zussen weten nog goed dat de winkel daarna ook vol kwam te hangen met lampen. “En alles kwam van Philips, alles!” voegt mevrouw Goede daar aan toe.

“Toen kreeg hij een schok!”
De mensen kwamen er toen ook achter dat elektriciteit een negatieve kant had. “Ik weet nog dat de elektriciteit er kwam en mijn broertje was drie jaar jonger dan mij. Er zat een stopcontact in de muur en daar stak hij zijn vingers in! Toen kreeg hij een schok! Het is gelukkig goed afgelopen. Ik weet nog zo goed dat vader en moeder om hem heen stonden dat hij op de grond lag, met z’n vinger nog in dat stopcontact gestoken. Wist dat kind veel, het was net aangelegd bij ons in huis. En toen zeiden ze: ‘Oh, dus dat kan ook gebeuren’. Kleine kinderen vinden dat mooi, die gaatjes in de muur, maar hij had wel dood kunnen zijn. Later kwamen er van die klepjes voor, stopcontacten met een klepje.”

Pakjes thee als afbetaling
Met vader mee op pad om spullen te verkopen gingen ze niet. Maar ze hebben wel andere klusjes gedaan, zoals het rondbrengen van rekeningen en het ophalen van de afbetalingen. “Er werd toen veel gekocht op afbetaling en dan konden de mensen het niet betalen. Dan moesten we als kinderen, soms als pakjes thee, het geld binnen krijgen. Ik zie me nog lopen in bepaalde straatjes” Vertelt Ieke Broeksma. “Annie heeft het er ook nog wel eens over gehad. Dan moesten we elke maand geld ophalen. En dat pakje thee weet ik ook nog wel, van weduwe Buys. Een weduwe verkocht vaak thee of koffie aan huis, want er was nog geen uitkering. Daar moesten ze dan van leven. En zij had een heel klein zaakje aan huis, dat hadden heel veel mensen. Als wij dan langskwamen omdat mijn vader nog geld van haar kreeg, betaalde ze met een pakje thee. Dat werd dan steeds van het totaal afgeschreven. Heel veel mensen hadden het niet. Dan moest je zonder weer naar huis.”

Op de rekening
“En twee keer in het jaar werd er een rekening verstuurd. Veel mensen kochten wat, mensen van stand ook wel en zeiden: ‘zet maar op de rekening’. Na een half jaar kregen ze die thuis, die moesten wij rondbrengen. En dan maar afwachten wanneer de mensen weer betaalden. Ergens was het een vreselijke tijd. Want mijn vader zat gewoon zonder geld terwijl hij toch wat geleverd had. En wij moesten toch ook leven. Klanten wachtte allemaal af tot ze de rekening kregen. Sommige mensen betaalde meteen hoor, die kwamen in de winkel om te betalen en dan ging er een stempel op, ik zie het nog voor me.” Pietje kijkt in gedachte even voor zich uit. “En dan kreeg vader pas zijn geld. Maar sommige betaalden dan ook niet eens meteen! En dan moest je daar weer achteraan: ‘jullie hebben toen die rekening gehad, zou je hem niet eens betalen’. Vreselijk hé, daar zat je als zakenman alsmaar op te wachten. Dat was heel moeilijk hoor, daar heb ik mijn vader vaak over gehoord.”

Toen vader overleed
In 1953 overleed Jacob Broeksma. Ze hebben de winkel nog even aangehouden maar hebben het uiteindelijk verkocht en zijn in 1957 verhuisd naar de Molenweg. Daar is Ieke altijd met haar zus Annie blijven wonen. Ze zijn daarna nog samen verhuisd naar Herfstzon. Waar Pietje ook, na 50 jaar in Landsmeer, weer terugkeerde naar haar geboortestad. Aan de ‘drie gezusters’ in huize Herfstzon kwam een einde toen Annie naar st. Nicolaas verhuisde en op 4 mei vorig jaar overleed. Alsof het zo moest zijn op herdenkingsdag, aangezien Annie een aardige bijdrage had geleverd in het verzet als koerierster. Broer Siep was toen al overleden en hun jongste broer Jan kwam op z’n 19e om het leven tijdens het bombardement bij de Drommedaris. Zo vertellen de zussen, die in Herfstzon nog elke dag van elkaars gezelschap genieten.


Carina Jonker

Met dank aan mevrouw Broeksma en mevrouw Goede-Broeksma

Om op artikelen te kunnen reageren moet je als lid ingelogd zijn.
Als je al lid bent kunt hier inloggen of klik hier om een lidmaatschap aan te vragen.
Commentaar op dit artikel:
1 reactie op dit artikel
  • Re: Radio's van Broeksma
    Gepost door Marinus Schoen, op 9/11/09
    Frappand om te lezen dat Annie Broeksma haar vader als congiërge in het Snouck van Loosen Ziekenhuis werkte, daar Annie zelf er als laatste directrice functioneerde. Wie kende zuster Broeksma nou niet, hij of zij die vanaf ± 1950 tot 1975 in het Snouck van Loosen Ziekenhuis heeft gelegen? Kordaat en to the point was zuster Broeksma en de injectienaald stak ze zonder dralen in je billen. Op de gang liep ze je later grijnzend voorbij. Ja, zuster Broeksma vergeet je denk ik niet.

Volg ons via RSS
Volg ons op Twitter
Volg ons op Facebook
Volg ons op Youtube